Tinh trùng dị dạng là gì: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Tinh trùng dị dạng là một trong những vấn đề gây cản trở quá trình thụ thai. Sự bất thường của cấu trúc tinh trùng, nếu không sớm chữa trị sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng sinh sản của nam giới. Cùng tìm hiểu ngay tinh trùng bị dị dạng có chữa được không và có ảnh hưởng gì đến thai nhi hay không nhé.

1. Khái niệm thế nào là tinh trùng dị dạng?

Hình dạng tinh trùng bình thường được mô tả gồm 3 bộ phận như sau: 

• Đầu hình bầu dục, chứa nhân tế bào. Phía trước đầu có một lớp dày lên gọi là cực đầu – nơi mang những enzym có vai trò quan trọng trong quá trình thụ tinh.
• Thân tinh trùng chứa các ty thể sắp xếp theo hình xoắn ốc, giúp cung cấp năng lượng cho tinh trùng di chuyển
• Đuôi dài hẹp trông giống với nòng nọc, giúp tinh trùng chuyển động tiến tới trong quá trình “bơi đi tìm trứng”.

Như vậy mỗi hình thái bộ phận tinh trùng đều đảm nhiệm các vai trò quan trọng trong quá trình thụ tinh.

Theo định nghĩa khoa học, tinh trùng dị dạng là những tinh trùng có những thay đổi bất thường cả về mặt cấu trúc lẫn kích thước. Dựa trên các thống kê cho thấy, trung bình nam giới có tỷ lệ tinh trùng khiếm khuyết/tổng lượng tinh trùng nằm trong khoảng 30%. 

Nhưng khi tỷ lệ tinh trùng có hình thái bất thường tăng cao sẽ gây cản trở rất lớn đến khả năng làm cha của nhiều quý ông, thậm chí có thể dẫn đến vô sinh ở nam giới.

2. Các hình thái tinh trùng dị dạng thường gặp

Tình trạng bất thường về hình thái tinh trùng này xảy ra khá phổ biến ở nam giới. Tuy nhiên, số lượng tinh trùng nhiều hay ít sẽ quyết định nam giới có thể bị vô sinh hay không. 

Bởi nếu nam giới có tồn tại tinh trùng bị dị dạng nhưng số lượng tinh trùng bình thường vẫn còn đủ lớn để đảm bảo chức năng duy trì nòi giống, thì nguy cơ vô sinh ở người đó là rất thấp. 

Ở tinh trùng bình thường, phần đầu sẽ có hình bầu dục, thân thẳng, phần đuôi dạng đơn và thẳng. Dựa vào cấu trúc sinh học mà tinh trùng dị dạng được phân thành những dạng thường gặp như sau:

• Dị dạng ở phần đầu: Về hình dáng, phần đầu của tinh trùng có hình tròn, dài và nhỏ giống quả lê. Về kích thước đầu tinh trùng có thể quá lớn hoặc rất nhỏ, đôi khi không có đầu hoặc không có cực đầu.
• Dị dạng ở phần thân: Phần thân có thể bị dày, gãy hoặc không nguyên vẹn
• Dị dạng ở phần đuôi: Tinh trùng có 2 đuôi hoặc nhiều hơn, có thể là 3 hoặc 4 đuôi, đuôi này xoắn với đuôi kia, đuôi ngắn.
• Tinh trùng dị dạng do ở dạng tế bào mầm và chưa trưởng thành.

3. Nguyên nhân gây tinh trùng dị dạng phổ biến nhất hiện nay

Dị dạng tinh trùng là tình trạng phổ biến ở nhiều nam giới hiện nay, có thể do các nguyên nhân như sau:

• Tác nhân oxy hóa – gốc tự do: Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến hình dạng tinh trùng trở nên bất thường. Các gốc tự do mất điện tử thường tấn công vào tinh trùng non khiến cấu trúc của chúng bị tổn thương. Từ đó gây ra những dị tật về hình thái, kích thước của tinh trùng. 
• Tuổi tác nam giới: Tuổi tác là yếu tố tỷ lệ thuận với số lượng tinh trùng bất thường, làm giảm chất lượng các tinh binh. Đặc biệt là những quý ông sau 40 tuổi.
• Các bệnh lý: Khi nam giới mắc phải các bệnh lý liên quan đến cơ quan sinh sản như như nhiễm trùng đường tiết niệu, giãn tĩnh mạch thừng tinh, tổn thương tinh hoàn, các bệnh lây truyền qua đường tình dục… đều sẽ gây ảnh hưởng tới chất lượng và hình dạng tinh trùng.
• Thiếu hụt chất dinh dưỡng: Nếu cơ thể phái mạnh thiếu các nguyên tố vi lượng như kẽm, selen… có thể tác động xấu đến quá trình sản xuất tinh trùng. Điều này sẽ làm cho cơ thể nam giới suy giảm khả năng sinh sản và tăng tỷ lệ tinh trùng bất thường, dị dạng.
• Các chất độc hại như: Khí thải, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt côn trùng, kim loại nặng,…  tồn tại trong môi trường sống sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe “tinh binh” và làm tăng tỷ lệ tinh trùng bất thường về hình thái, cấu trúc. 
• Môi trường xung quanh: Nam giới sống và làm việc ở môi trường nhiệt độ cao, nơi có bức xạ từ trường… sẽ có nguy cơ xuất hiện nhiều tinh trùng bất thường hơn so với những người làm việc ở những môi trường khác.

4. Nam giới có tinh trùng đột biến về cấu trúc có chữa khỏi được không?

Các chuyên gia cho biết, cho đến nay vẫn chưa có phương thuốc hay phương pháp đặc trị tinh trùng dị dạng. Giải pháp tốt nhất được các bác sĩ đưa ra chính là cải thiện chất lượng tinh trùng dựa trên những nguyên nhân gây ra tình trạng này.

Vì vậy, tinh trùng dị tật về cấu trúc có nguyên nhân do bệnh lý sẽ được điều trị bằng cách can thiệp nội khoa (ví dụ chỉ định dùng thuốc kháng sinh điều trị các viêm nhiễm cơ quan sinh dục) hoặc sử dụng liệu pháp thay thế hormone. 

5. Bị tinh trùng dị dạng có mang thai tự nhiên được không?

Như đã trình bày ở trên, nam giới luôn tồn tại một lượng tinh trùng đột biến hình thái nhất định trong tinh dịch. Khi tỷ lệ tinh trùng dị dạng/tổng lượng tinh trùng có trong tinh dịch càng cao thì khả năng thụ thai sẽ càng khó khăn.

Do đó, nam giới vẫn còn các tinh trùng khoẻ mạnh thì vẫn có cơ hội mang thai tự nhiên…

Vậy “con tinh trùng dị dạng có thụ thai được không?” vẫn có trường hợp tinh trùng bị dị dạng có thể thụ tinh thành công, nhưng rất hiếm gặp. Chưa kể thai nhi sau này sẽ gặp nhiều vấn đề bất thường.

6. Tinh trùng dị dạng có ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi hay không?

Tỷ lệ tinh trùng đột biến thụ tinh thành công vốn đã rất thấp, nhưng thai nhi sau này sẽ có nguy cơ gặp phải nhiều vấn đề bất thường. Bởi vì chất lượng tinh trùng sẽ quyết định bộ gen di truyền của thai nhi. 

Do đó tinh trùng dị dạng có thể ảnh hưởng đến thai nhi một cách tiêu cực ví dụ như: tăng nguy cơ sảy thai, thai lưu, dễ gặp phải các bệnh lý bẩm sinh liên quan đến nhiễm sắc thể đột biến…

7. Những phương pháp điều trị tinh trùng bị dị dạng đang được áp dụng

Bởi vì cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra phương pháp đặc trị tinh trùng dị dạng. Do đó các bác sĩ muốn cải thiện tình trạng này cần tìm ra các nguyên nhân gây bệnh và loại bỏ nguyên nhân đó ra khỏi cuộc sống của người bệnh.

Những phương pháp chữa trị tinh trùng bị dị dạng có thể được chỉ định sau khi tìm ra nguyên nhân đó là:

• Kê thuốc kháng sinh để điều trị các nguyên nhân do bệnh lý nhiễm trùng nam khoa gây ra.
• Áp dụng liệu pháp thay thế hormone và các loại thuốc nội tiết tố dành cho nam giới.
• Cân nhắc phẫu thuật đối với những trường hợp bệnh nhân bị giãn tĩnh mạch tinh hoàn, tắc ống dẫn tinh.
• Thay đổi lối sống  tích cực, luyện tập thể dục thể thao điều độ mỗi ngày, tránh xa các thói quen gây hại cho sức khỏe, quan hệ tình dục lành mạnh.
• Thay đổi chế độ dinh dưỡng, tăng cường bổ sung nhiều rau và trái cây tươi, đặc biệt là những loại thực phẩm có chứa nhiều chất chống oxy hóa như cam, chanh, xoài, cà rốt…

Xem thêm: Vì sao ăn hàu tốt cho tinh trùng? Chế biến thế nào để giữ nguyên tác dụng?

8. Giải pháp nâng cao khả năng có con 

Khi phát hiện các bất thường trong cấu trúc tinh trùng, dẫn đến khó có con, các cặp đôi có áp dụng để tăng tỷ lệ thụ thai thành công dưới đây:

• Kỹ thuật bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI): Là phương pháp hỗ trợ sinh sản giúp làm giảm đi những tác động của môi trường âm đạo lên tinh trùng. Từ đó giúp tăng cơ hội cho tinh trùng tiếp cận trứng dễ dàng hơn. Phương pháp này thường được áp dụng trong những trường hợp nam giới có tỷ lệ tinh trùng bất thường về hình thái thấp.
• Kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): Với phương pháp này, tinh trùng và trứng sẽ thụ tinh với nhau trong môi trường ống nghiệm. Sau đó phôi được tạo thành sẽ chuyển vào tử cung của người phụ nữ.
• Kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương trứng (ICSI): Kỹ thuật này tương tự có cơ chế tương tự như thụ tinh ống nghiệm nhưng có sự cải thiện hơn. Đó là tinh trùng sẽ được chọn lọc, sau đó mới tiêm vào bào tương của trứng để hình thành phôi thai.

Hi vọng những thông tin trong bài viết trên sẽ giúp bạn hiểu hơn về tinh trùng dị dạng và cách khắc phục tình trạng này. Hãy xây dựng cho mình một chế độ ăn khoa học cùng lối sống lành mạnh để cải thiện chất lượng tinh trùng, nâng cao khả năng sinh sản.