Nguyên nhân bị quai bị và cách phòng ngừa đơn giản, hiệu quả

Quai bị là căn bệnh thường gặp ở nước ta với đối tượng chính là trẻ em. Mặc dù bệnh hiếm khi gây nguy hiểm tới tính mạng song có thể gây ra những biến chứng nặng nề như viêm màng não hay quai bị gây vô sinh,… Bài viết dưới đây sẽ trình bày về nguyên nhân bị quai bị và cách phòng tránh căn bệnh này, mời bạn cùng theo dõi

1. Nguyên nhân bị quai bị

Bệnh quai bị do virus Paramyxovirus gây ra. Loại virus này có thể tồn tại từ 30 đến 60 ngày ở nhiệt độ từ 15 đến 200 độ C. Nó chỉ có thể bị tiêu diệt khi ở nhiệt độ trên 560 độ C hoặc bằng các dung dịch hóa chất diệt khuẩn. 

Thời điểm xảy ra quai bị: Ở Việt Nam, quai bị có thể tản phát quanh năm nhưng cao điểm nhất là vào mùa thu đông – thời điểm khí hậu mát, lạnh và hanh khô giúp virus phát triển và lây lan mạnh nhất. 

Độ tuổi mắc quai bị: Bệnh quai bị có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và mọi giới. Tuy nhiên, bệnh thường gặp nhất ở trẻ nhỏ từ 5-8 tuổi. Nhóm trẻ lớn hoặc thanh niên và người lớn tuổi cũng có thể mắc phải nhưng với tỷ lệ thấp hơn. Tỷ lệ nam giới mắc quai bị cao hơn nữ giới. 

2. Con đường lây truyền của virus quai bị

Nhiều người thắc mắc “Quai bị có lây không?” Câu trả lời là CÓ. Quai bị là bệnh truyền nhiễm và nó có khả năng lây từ người sang người. 

Nguồn lây nhiễm là những người mắc quai bị đang trong giai đoạn khởi phát bệnh. Ngoài ra, những người có mang virus quai bị nhưng không có triệu chứng điển hình cũng có thể là nguồn truyền nhiễm. 

Thống kê dịch tễ cho thấy, cứ 1 bệnh nhân quai bị đang phát bệnh sẽ lây cho khoảng 3-10 người tiếp xúc gần với người bệnh. 

Thời kỳ lây truyền bệnh: Giai đoạn lây truyền của bệnh bắt đầu từ khoảng 3-5 ngày trước khi bệnh khởi phát (xuất hiện các triệu chứng lâm sàng) và kéo dài tới sau khi có các triệu chứng bệnh lý 7-10 ngày. Trong đó, thời điểm lây lan mạnh nhất là khoảng 1 tuần xung quanh ngày khởi phát bệnh. 

Phương thức lây truyền: Đường lây truyền chủ yếu của virus quai bị là đường hô hấp. Khi người bệnh nói chuyện, ho, hắt hơi, khạc nhổ,… virus sẽ theo các hạt nước bọt hay dịch tiết mũi họng lây cho người lành. Những hạt nước bọt có mang virus gây bệnh kích thước nhỏ có thể phát tán trong phạm vi khoảng 1.5m. Còn những hạt nước bọt có kích thước cực nhỏ có thể bay lơ lửng trong không khí và nếu gặp gió thì chúng có thể phát tán xa hơn nữa. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến quai bị dễ bùng phát thành dịch. 

Những người sau đây có nguy cơ cao mắc bệnh:

• Những người tiếp xúc gần với bệnh nhân quai bị 
• Sử dụng chung đồ vật với người mắc bệnh.
• Ăn uống chung với người mắc bệnh

Ngoài ra, virus quai bị còn được tìm thấy trong nước tiểu và phân của bệnh nhân. Chúng có thể tồn tại ở môi trường này khoảng 2-3 tuần. Vì vậy, đây cũng có thể là đường lây truyền của bệnh quai bị. 

3. Cách phòng ngừa bệnh quai bị

Để phòng ngừa bệnh quai bị, mọi người cần thực hiện những điều sau đây:

Tiêm vacxin phòng bệnh quai bị: Đây là biện pháp hiệu quả nhất giúp phòng ngừa quai bị. Chế phẩm vacci quai bị được bán trên thị trường hiện nay phổ biến nhất là dạng phối hợp với vaccin phòng sởi và rubella với tên thương mại là MMR. Đây là loại vacxin sống, giảm độc lực, được sản xuất từ chủng Jeryl Lynn trên phôi gà với hiệu lực bảo vệ trên 95%. Đối tượng tiêm chủng là trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và cả người lớn chưa có miễn dịch, đặc biệt là những người làm việc tại các nhà trẻ, trường học, bệnh viện,… 

Liều tiêm phòng như sau: 

• Trẻ em: Tiêm mũi thứ nhất khi trẻ từ 12-18 tháng tuổi. Mũi thứ 2 tiêm khi trẻ được 3-5 tuổi. Hai mũi tiêm cách nhau tối thiểu 1 tháng. Vaccin quai bị có thể được tiêm cho trẻ ở bất kỳ lứa tuổi nào nên phụ huynh không cần lo lắng nếu vô tình bỏ lỡ những mốc thời gian trên
• Người lớn: Tiêm bắp mũi duy nhất với liều 0.5ml
• Phụ nữ có dự định mang thai: Tránh mang thai trong vòng 1 tháng kể từ thời điểm tiêm vacxin

Dự phòng cho những người có nguy cơ cao: những người có tiếp xúc với bệnh nhân quai bị mà chưa tiêm vacxin phòng bệnh trước đó thì cần tiêm ngay để phòng tránh nhiễm bệnh. Lưu ý, thời gian tiêm không quá 72 giờ sau khi tiếp xúc với người mắc bệnh

Vệ sinh cá nhân thường xuyên, duy trì thói quen vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý hay dung dịch sát khuẩn khác. 

Giữ gìn vệ sinh môi trường sống và làm việc sạch sẽ, thông thoáng. Thường xuyên vệ sinh các vật dụng gia đình và đồ chơi của trẻ. 

Đeo khẩu trang khi tới nơi công cộng hay khu vực đông người

Tránh cho trẻ tiếp xúc với người lạ hay đi lớp trong thời điểm dịch bùng phát. 

Phát hiện và thực hiện cách ly những người mắc bệnh hay nghi ngờ mắc quai bị 

Xem thêm:

Chăm sóc bệnh nhân quai bị thật đơn giản nếu biết điều này sớm

Quai bị kiêng gì và ăn gì để nhanh khỏi – Chuyên gia chia sẻ

4. Giải đáp một số thắc mắc

Nên cách ly bệnh nhân quai bị trong bao lâu?

Để hạn chế nguy cơ lây lan bệnh, cần cách ly người bệnh quai bị ít nhất 7 ngày sau khi bệnh khởi phát (tốt nhất là cách ly 14 ngày). Hết thời gian cách ly, cần thực hiện khử khuẩn không khí và các vật dụng mà bệnh nhân dùng trong thời gian bị bệnh. 

Bệnh quai bị có bị lại lần 2 không?

Các chuyên gia cho biết, bệnh quai bị chỉ mắc một lần duy nhất trong mỗi đời người. Bởi sau khi mắc và khỏi bệnh thì trong cơ thể người bệnh sẽ tồn tại kháng thể chống lại virus quai bị tới suốt đời. Vì vậy, những người đã từng mắc quai bị có thể yên tâm là sẽ không bị mắc bệnh thêm bất kỳ lần nào nữa.

Sở dĩ nhiều người đặt câu hỏi này là bởi bị nhầm lẫn giữa bệnh quai bị và bệnh viêm tuyến nước bọt do vi khuẩn. Hai căn bệnh này có triệu chứng khá giống nhau nhưng bệnh viêm tuyến nước bọt có thể bị tái lại nhiều lần, còn bệnh quai bị thì không. 

Độ tuổi nào dễ bị mắc quai bị nhất?

Mọi đối tượng đều có thể bị mắc quai bị. Tuy nhiên, nhóm trẻ em từ 5-8 tuổi là đối tượng có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất. 

Tôi đã tiêm phòng vacxin MMR rồi thì có bị mắc bệnh không?

Tiêm phòng vacxin quai bị là phương pháp hiệu quả giúp ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, loại vacxin này chỉ có hiệu quả bảo vệ khoảng 95%. Điều này có nghĩa là vẫn có khả năng rất nhỏ người được tiêm vacxin vẫn có thể bị mắc bệnh nếu tiếp xúc trực tiếp và lâu dài với với bệnh nhân quai bị. Nếu mắc quai bị sau khi đã tiêm phòng thì triệu chứng của bệnh có thể nhẹ hơn nhiều và ít xảy ra các biến chứng hơn so với những người chưa được tiêm phòng. 

Hi vọng những thông tin hữu ích có trong bài viết trên sẽ giúp bạn hiểu hơn về các nguyên nhân bị quai bị để từ đó có biện pháp phòng ngừa hiệu quả, đảm bảo an toàn cho bản thân và gia đình bạn. Mọi thắc mắc về tình trạng sức khỏe tinh trùng, xét nghiệm tinh dịch đồ, các bệnh lý sinh sản nam giới và sản phẩm ANDROSITOL PLUS hãy liên hệ ngay đến số điện thoại miễn cước 1900 866 605 ngay nhé!