7 điều quan trọng nhất cần biết về Quai bị

Quai bị là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở nước ta. Bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng tạo thành dịch và có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm. Bài viết này sẽ trình bày chi tiết về căn bệnh này, mời các bạn cùng theo dõi!

1. Quai bị là gì?

Quai bị là căn bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra với biểu hiện đặc trưng là sưng tuyến nước bọt. 

Căn bệnh này phân bố trên toàn cầu nhưng chiếm tỷ lệ cao ở các  khu vực đông đúc, mức sống thấp, nơi có khí hậu mát hoặc lạnh. 

Tại Việt Nam, bệnh quai bị thường xuất hiện dưới dạng các đợt dịch nhỏ, vừa hoặc tản phát trên khắp đất nước. Tỷ lệ mắc bệnh hàng năm dao động từ 10 đến 40 trường hợp trên 100.000 dân, tập trung nhiều ở các tỉnh phía Bắc và Tây Nguyên.

Tỷ lệ tử vong do quai bị rất thấp, không vượt quá 1/100.000 dân. 

Ở Việt Nam, bệnh quai bị có thể xuất hiện quanh năm, nhưng thường gặp nhiều vào các tháng thu – đông. Khí hậu mát, lạnh và khô giúp tạo điều kiện thuận lợi cho sự lan truyền mạnh mẽ của bệnh.

2. Nguyên nhân gây quai bị

Nguyên nhân bị quai bị là do virus quai bị, thuộc giống Rubulavirus, họ Paramyxoviridae gây ra. Virus này có thể tồn tại ngoài cơ thể từ 30 – 60 ngày ở nhiệt độ từ 15 – 200 độ C và bị tiêu diệt bởi nhiệt độ 560 độ C hoặc các hóa chất diệt khuẩn.

Bệnh quai bị lây qua đường nào? 

Bệnh quai bị chủ yếu lây truyền qua đường hô hấp, từ người bệnh sang người khỏe thông qua nước bọt hoặc dịch tiết từ mũi và họng, chứa virus khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc khạc nhổ.

Ngoài ra, virus quai bị có thể lây qua đường phân và nước tiểu. Nghiên cứu cho thấy virus quai bị có thể tồn tại trong nước tiểu của người bệnh từ 2-3 tuần.

Thời gian lây lan kéo dài từ 6 ngày trước khi xuất hiện các triệu chứng sưng tuyến mang tai đến 2 tuần sau khi có các dấu hiệu bệnh lý.

3. Những ai có nguy cơ cao mắc quai bị

Quai bị thường dễ lây lan ở những nơi đông người. Vì vậy, nhóm đối tượng thường mắc bệnh nhiều nhất là trẻ từ 3 tuổi trở lên, đặc biệt là ở độ tuổi từ 5-9 tuổi và thanh thiếu niên (những người đang trong giai đoạn đi học).

Tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới nhiều hơn nữ giới. 

Ngoài ra những người có hệ miễn dịch kém cũng là đối tượng dễ nhiễm bệnh 

4. Triệu chứng của quai bị

Sau khi bị nhiễm virus trong khoảng 7-14 ngày, người bệnh sẽ xuất hiện một loạt triệu chứng như khó chịu, mệt mỏi, chán ăn, sốt, ớn lạnh, cảm giác đau họng và đau bên góc hàm. 

Khoảng 3 ngày sau đó, tuyến mang tai của bệnh nhân sẽ bắt đầu sưng lên và kéo dài trong vòng 1 tuần. Có thể sưng ở một hoặc cả hai bệnh tuyến mang tai. Khi tuyến thứ nhất giảm sưng, tuyến thứ hai có thể bắt đầu sưng. 

Vùng sưng của quai bị thường có đặc điểm rõ ràng, vết sưng thường lan rộng đến má, dưới hàm, đẩy tai lên trên và ra ngoài. Trong một số trường hợp đặc biệt, sưng có thể lan đến ngực, tạo ra tình trạng phù trước xương ức. 

5. Biến chứng của quai bị

Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh quai bị có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm. Các biến chứng này bao gồm:

• Viêm tinh hoàn và mào tinh hoàn: Đây là biến chứng phổ biến, chiếm khoảng 20-35% nam giới mắc bệnh sau tuổi dậy thì. Tinh hoàn sưng to, mào tinh căng phù lên, và tình trạng viêm có thể kéo dài từ 3 đến 7 ngày. Teo dần tinh hoàn xảy ra ở khoảng 50% trường hợp viêm tinh hoàn, có thể dẫn đến vô sinh. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết “quai bị gây vô sinh” để tìm hiểu thêm về cách phòng ngừa biến chứng nguy hiểm này. 
• Viêm buồng trứng: Chiếm tỷ lệ 7%, thường xảy ra ở phụ nữ sau tuổi dậy thì.
• Nhồi máu phổi: Khi một vùng phổi bị thiếu máu, có thể dẫn đến hoại tử mô phổi. Biến chứng này có thể xảy ra sau khi bị viêm tinh hoàn, khi huyết khối từ tĩnh mạch tuyến tiền liệt.
• Viêm tụy: Tỷ lệ 3% – 7%, là biến chứng nặng của bệnh. Dấu hiệu viêm tụy gồm đau bụng dữ dội, buồn nôn, huyết áp tụt, ngất xỉu, đòi hỏi sự cấp cứu kịp thời.
• Tổn thương thần kinh: Viêm não chiếm tỷ lệ 0,5%, với các triệu chứng như bứt rứt, khó chịu, đau đầu, mệt mỏi, và rối loạn thị giác, tri giác,… Tổn thương thần kinh sọ não có thể dẫn đến hậu quả nặng nề về thể chất và tinh thần.
• Các tổn thương khác: Bệnh nhân cũng có thể phải đối mặt với viêm cơ tim, viêm phổi, viêm thanh phế quản, xuất huyết giảm tiểu cầu, và viêm phổi khác.

6. Điều trị và chăm sóc bệnh nhân quai bị

Hiện nay, bệnh quai bị vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị hỗ trợ, chăm sóc người bệnh và phòng ngừa các biến chứng của bệnh. Dưới đây là một số biện pháp:

• Khi xuất hiện dấu hiệu đau sưng ở vùng mang tai, việc quan trọng là đến ngay các cơ sở y tế để bác sĩ có thể chẩn đoán đúng bệnh. Viêm tuyến nước bọt không nhất thiết là do virus quai bị, mà còn có thể do các vi khuẩn và virus khác.
• Nếu có triệu chứng sốt hoặc đau vùng mang tai, bệnh nhân có thể sử dụng các loại thuốc giảm đau, hạ sốt.
• Chườm mát có thể giảm sưng và đau ở tuyến nước bọt.
• Tránh thức ăn quá cứng, thực phẩm nhiều gia vị, cay nóng hoặc chua. Thay vào đó, ăn thức ăn lỏng, mềm, dễ ăn như cháo và súp.
• Uống nhiều nước, đặc biệt là Oresol, để bù nước và chất điện giải.
• Khi có các dấu hiệu nghi ngờ biến chứng của bệnh như sưng đau tinh hoàn, nhức đầu, nôn mửa,… cần tới bệnh viện ngay.

Những biện pháp này sẽ giúp giảm nhẹ và kiểm soát tình trạng bệnh, đồng thời ngăn chặn sự lây lan của bệnh trong cộng đồng.

Xem thêm: Bị quai bị uống thuốc gì – Hướng dẫn từ chuyên gia hàng đầu

7. Phòng ngừa bệnh quai bị

Hiện nay chưa có loại thuốc nào đặc trị cho bệnh này. Vì vậy, biện pháp phòng tránh được coi là giải pháp hữu hiệu để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. 

Trong đó, tiêm vacxin được xem là biện pháp dự phòng tích cực và hiệu quả nhất đối với bệnh quai bị. Tại Việt Nam, chủ yếu sử dụng vaccine MMR (vacxin 3 trong 1 giúp phòng ngừa 3 bệnh là sởi-quai-bị- rubella). Loại vaccine này đã được nghiên cứu kỹ lưỡng về an toàn và đạt hiệu suất bảo vệ lên đến 95%, với khả năng kích thích miễn dịch kéo dài.

Ngoài ra, để ngăn chặn sự lây lan của quai bị, cần thực hiện một số biện pháp như sau:

• Vệ sinh cá nhân sạch sẽ, sử dụng nước muối sinh lý hoặc các dung dịch kháng khuẩn để súc họng.
• Bảo đảm môi trường sống sạch sẽ và thoáng đãng, thường xuyên vệ sinh đồ chơi và vật dụng của trẻ.
• Hạn chế tiếp xúc với người lạ trong thời điểm bùng dịch.
• Đeo khẩu trang khi tới nơi đông người, nơi công cộng

Trên đây là toàn bộ thông tin về căn bệnh quai bị. Hi vọng những nội dung hữu ích có trong bài viết trên đây sẽ giúp bạn biết cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả căn bệnh này. Mọi thắc mắc về tình trạng sức khỏe tinh trùng, xét nghiệm tinh dịch đồ, các bệnh lý sinh sản nam giới và sản phẩm ANDROSITOL PLUS hãy liên hệ ngay đến số điện thoại miễn cước 1900 866 605 ngay nhé!