Tinh trùng, tinh dịch là gì? vai trò và sự khác biệt giữa chúng

Tinh trùng và tinh dịch là hai khái niệm thường xuyên được nhắc tới khi đề cập đến sức khỏe sinh sản nam giới. Tuy nhiên, không ít người vẫn đang nhầm lẫn rằng hai khái niệm này là một. Vậy tinh dịch là gì và tinh trùng là gì? Bài viết dưới đây sẽ phân tích để giúp bạn hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa chúng!

1. Tinh dịch là gì? 

Tinh dịch là chất lỏng màu trắng đục, dạng sệt, có độ kết dính được phóng ra khi nam giới xuất tinh (khi quan hệ tình dục hoặc thủ dâm). Nó là hỗn hợp nhiều dịch tiết, được sản xuất tại nhiều cơ quan sinh sản khác nhau của nam giới như tinh hoàn, mào tinh hoàn, ống dẫn tinh nhưng nhiều nhất vẫn là túi tinh (60%) và tuyến tiền liệt (30%). 

Khi xuất tinh, tinh trùng sẽ được vận chuyển từ nơi dự trữ để phóng ra ngoài. Trên con đường di chuyển đó, tinh trùng sẽ được trộn lẫn với dịch tiết từ các tuyến sinh dục kể trên tạo thành tinh dịch và được tống xuất ra ngoài qua đường niệu đạo. 

Khoảng 30-45 phút sau khi xuất tinh, tinh dịch sẽ nhanh chóng hóa lỏng. Đây là điều kiện bắt buộc để tinh trùng có thể di chuyển dễ dàng khi vào âm đạo của nữ giới. Lúc này hành trình di chuyển tới gặp trứng để thụ tinh mới bắt đầu

Tinh dịch có các đặc điểm sau:

• Thể tích: Lượng tinh dịch xuất ra mỗi lần của mỗi nam giới là khác nhau. Với những nam giới khỏe mạnh thì thể tích tinh dịch trung bình mỗi lần phóng ra đạt khoảng 2-5ml. 
• Màu sắc: Thông thường, ở những người khỏe mạnh thì tinh dịch có màu trắng đục hoặc màu vàng nhạt. Nếu lâu ngày không xuất tinh hoặc cơ quan sinh dục hay tiết niệu gặp phải vấn đề thì màu sắc tinh dịch có thể thay đổi. 
• Mùi vị: Tinh dịch bình thường có mùi hơi tanh nồng hoặc mùi clo và có vị hơi ngọt do trong thành phần của nó có chứa nhiều đường và các chất có vị ngọt. Tuy nhiên, mùi vị của tinh dịch có thể thay đổi tùy thuộc vào chế độ ăn uống của mỗi người. Những người mắc phải bệnh lý ở cơ quan sinh dục hay tiết niệu thường có mùi hôi tanh, nặng mùi.
• Độ pH của tinh dịch bình thường khoảng 7.2-7.8. 

Một số thành phần bên trong tinh dịch cần kể đến bao gồm:

• Tinh trùng
• Đường: Trong thành phần của tinh dịch có chứa đường fructose và một số chất có vị ngọt tương tự như sorbitol, inositol 
• Protein và các acid amin: 
• Vitamin và khoáng chất như Vitamin C, Vitamin B12, Kẽm, Selen, Magie, Photpho, Canxi,… 
• Ngoài ra, trong tinh dịch còn có chứa một số chất khác như acid uric, hormone testosterone, prostaglandin,…

Chức năng của tinh dịch chính là môi trường cung cấp năng lượng và bảo vệ tinh trùng. Đồng thời nó còn giúp tinh trùng dễ dàng gặp trứng để diễn ra quá trình thụ thai. 

2. Tinh trùng là gì? 

Tinh trùng còn được gọi là tế bào sinh sản của nam giới. Đây là loại tế bào đơn bội có chứa 23 nhiễm sắc thể. Nó được sản xuất bởi tinh hoàn của nam giới. 

Tinh trùng là một phần của tinh dịch. Ước tính, trung bình 1ml tinh dịch sẽ có chứa từ 15 – 200 triệu “tinh binh”. Dưới con số tối thiểu, lượng tinh trùng được coi là thấp, đồng nghĩa với khả năng sinh sản của nam giới cũng sẽ bị ảnh hưởng. 

Sau khi tinh dịch được phóng vào âm đạo của nữ giới, những tinh trùng khỏe mạnh còn sống sót sẽ giống như những “chiến binh” tìm đến trứng để thực hiện quá trình thụ thai. 

Như vậy, chức năng chính của tinh trùng là thụ tinh cùng trứng nhằm mục đích duy trì nòi giống. 

Cấu tạo của tinh trùng:

Tinh trùng có kích thước rất nhỏ nên không thể quan sát được bằng mắt thường. Khi quan sát dưới kính hiển vi, chúng có hình dạng giống như con nòng nọc, dài khoảng 65-70 mcm, có cấu tạo gồm 3 phần, trong đó:

• Phần đầu: có chứa nhân tế bào, một lớp bào tương mỏng và màng tế bào bao quanh bề mặt. Phần phía trước đầu tinh trùng có một lớp dày giống như chiếc mũ gọi là cực đầu có chứa nhiều loại enzyme khác nhau, đóng vai trò quan trọng trong việc thụ tinh. 
• Phần cổ: nằm giữa phần đầu và đuôi. Cổ tinh trùng mềm mại cho phép đầu tinh trùng có thể dễ dàng quay qua quay lại, hỗ trợ cho quá trình di chuyển của nó.
• Phần đuôi: được chia làm 3 đoạn (giữa – chính – cuối). Trong đó, đoạn giữa to nhất có chứa các ty thể để tạo ra năng lượng cho tinh trùng di chuyển. Phần đuôi của tinh trùng mỏng và thon dần về cuối giúp cho tinh trùng có thể quẫy đuôi và chuyển động một cách thuận lợi. 

Các loại hình thái của tinh trùng: 

Tinh trùng bình thường có những đặc điểm sau đây:

• Phần đầu có hình bầu dục có gọng nhẵn, rộng khoảng 2.5-3.5 mcm, dài từ 5-6 mcm. Vùng cực đầu (hay acrosome) chiếm khoảng 40-70% đầu tinh trùng và không có không bào nào chiếm hơn 4% vùng đầu. 
• Phần giữa tinh trùng có chiều dài tương đương phần đầu nhưng mảnh hơn
• Phần đuôi không cuộn, dài khoảng 45 mcm, mỏng hơn phần đầu và giữa
• Phần đầu, giữa hoặc đuôi không bị dị dạng hay có cấu trúc bất thường

Ngoài ra, còn tồn tại nhiều dạng tinh trùng bất thường khác, gồm: 

• Tinh trùng đầu to: là những tinh trùng có phần đầu lớn hơn rất nhiều so với kích thước trung bình. Chúng mang nhiều nhiễm sắc thể hơn và gặp khó khăn trong việc thụ tinh với trứng. Tinh trùng đầu to do đột biến đồng hợp tử của gen aurora kinase C gây ra và loại tinh trùng này có thể di truyền cho thế hệ sau. 
• Tinh trùng đầu nhỏ: Những tinh trùng có đầu nhỏ hơn bình thường có thể bị khiếm khuyết acrosome hoặc chứa ít vật liệu di truyền hơn
• Tinh trùng đầu kim: là những tinh trùng có đầu giống chiếc đinh ghim, có chứa rất ít hoặc không có DNA. Sự hiện diện của loại tinh trùng này có thể cảnh báo nam giới đang bị mắc tiểu đường. 
• Tinh trùng đầu thon: Tinh trùng có đầu giống như “điếu xì gà”, có thể có chứa chất nhiễm sắc hoặc DNA bất thường. Sự xuất hiện của tinh trùng đầu thon cảnh báo nam giới có khả năng mắc bệnh giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc bìu thường xuyên tiếp xúc với nhiệt độ cao
• Tinh trùng đầu mỏng: Đây là một biến thể của tinh trùng đầu thon với phần đầu được mô tả là “mỏng và hẹp”. Loại tinh trùng này rất hiếm gặp và sự hình thành loại tinh trùng này có thể do DNA bị đứt, giãn tĩnh mạch tinh hay quá trình hình thành đầu tinh trùng bị gián đoạn.
• Tinh trùng đầu tròn (Globozoospermia): là một loại tinh trùng dị dạng trong đó phần đầu không có acrosome. Hậu quả là tinh trùng không thể thực hiện phản ứng cực đầu để thụ tinh với trứng. 
• Tinh trùng không đầu: Vì không có đầu nên chúng không có nhiễm sắc thể hay vật liệu di truyền. Tinh trùng mất đầu trông gần giống với tinh trùng đầu kim, nhưng nếu để ý kỹ sẽ thấy chúng giống như một sợi dây lỏng lẻo

• Tinh trùng không có đuôi: còn được gọi là tinh trùng acadate. Những tinh trùng này thường được tìm thấy trong quá trình hoại tử của hầu hết hoặc tất cả các tế bào trong một cơ quan. 
• Tinh trùng đầu có nhiều không bào: Có 2 hay nhiều không bào lớn (bong bóng trông giống như u nang) hoặc nhiều không bào nhỏ trong đầu tinh trùng. Loại tinh trùng này có khả năng thụ tinh thấp. 
• Tinh trùng nhiều đầu hoặc nhiều đuôi: Nguyên nhân hình thành loại tinh trùng này là do nam giới tiếp xúc với các hóa chất độc hại, kim loại nặng, khói thuốc lá hoặc có nồng độ hormone prolactin cao. 
• Tinh trùng cổ dày, sưng: Phần giữa (hay cổ) của tinh trùng bị phình ra cho thấy ty thể bị khiếm khuyết. Nó cũng có thể là dấu hiệu cho biết trung thể (hệ thống tham gia vào quá trình phân bào) được lưu trữ ở cổ có thể bị thiếu hoặc hỏng. 
• Tinh trùng đuôi cuộn: Vì đuôi bị hỏng nên chúng không thể bơi. Nguyên nhân hình thành loại tinh trùng này có thể do hút thuốc lá nhiều hoặc cơ quan sinh dục bị nhiễm trùng. 
• Tinh trùng đuôi gốc: Tinh trùng có đuôi ngắn nên không có hoặc ít có khả năng di chuyển. Khiếm khuyết ở phần đuôi này xảy ra do quá trình hình thành tinh trùng muộn ở trong tinh hoàn. Đây là một bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường.  

Nhìn chung, những tinh trùng có hình dạng bất thường này không có hoặc ít có khả năng thụ tinh. Nếu thụ tinh thành công thì nguy cơ sảy thai hoặc thai nhi bị dị tật hay có khiếm khuyết về di truyền cũng rất cao. 

Vì thế để đảm bảo khả năng sinh sản của nam giới, cánh mày râu cần có những tinh trùng khỏe mạnh đảm bảo được các yếu tố cơ bản sau: số lượng, chất lượng, tinh trùng không bị dị dạng và khả năng di chuyển tiến tới để tìm thấy trứng.

Xem thêm: 

Tác dụng của tinh trùng đối với nam giới và chị em ít người biết

Top 5 món ăn bổ tinh trùng chế biến đơn giản, giúp dễ thụ thai

3. Phân biệt tinh dịch và tinh trùng

Hai khái niệm “tinh trùng và tinh dịch” thường bị sử dụng “lẫn lộn” với nhau và gây ra nhiều sự hiểu lầm. Điều này khiến nam giới gặp khó khăn trong việc nhận biết và xử trí các vấn đề về sức khỏe sinh sản. Vậy cách phân biệt tinh dịch và tinh trùng như thế nào?

Từ những thông tin đã tìm hiểu ở trên có thể kết luận, dù chúng cùng được sản xuất tại cơ quan sinh sản của nam giới. Nhưng tinh dịch và tinh trùng hoàn toàn khác nhau về cấu tạo và chức năng. Cụ thể như sau:

• Thứ nhất, tinh dịch là chất lỏng chứa một lượng lớn tinh trùng. Ngược lại, tinh trùng chỉ là một thành phần của tinh dịch.
• Thứ hai, tinh trùng có kích thước rất nhỏ nên chỉ có thể quan sát được bằng kính hiển vi. Trong khi đó, tinh dịch có thể nhìn được bằng mắt thường, có màu sắc, kết cấu cụ thể. Vì vậy, nếu bạn đọc được những cụm từ như “màu sắc tinh trùng, mùi vị tinh trùng, tinh trùng loãng, tinh trùng đặc,…” thì thực chất đang nói tới tinh dịch. 
• Thứ ba, tinh dịch có chức năng tạo môi trường đưa tinh trùng vào âm đạo. Còn tinh trùng có nhiệm vụ “bơi” đi tìm trứng để thực hiện quá trình thụ thai. Đây cũng chính là lời giải đáp cho thắc mắc “tinh dịch có phải là tinh trùng không?” mà không ít người vẫn còn đang thắc mắc. 

Mặc dù đây không phải là hai khái niệm có thể sử dụng thay thế cho nhau. Nhưng trên thực tế, tinh trùng và tinh dịch lại có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau.

Bởi vì tinh trùng là một phần của tinh dịch nên tình trạng của tinh dịch sẽ phản ánh gián tiếp tình trạng sức khỏe của tinh trùng. Muốn biết tinh trùng có thực sự khỏe mạnh hay không, cánh mày râu cần thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ tại các cơ sở y tế.

Xem thêm: Bí quyết giúp tinh trùng bơi nhanh, tăng khả năng thụ thai

Trên đây là các thông tin giúp bạn phân biệt tinh trùng và tinh dịch. Từ đó có cái nhìn đúng về các vấn để sức khỏe sinh sản nam giới, phát hiện sớm các vấn đề bất thường để được điều trị kịp thời và đúng hướng. Mọi thông tin thắc mắc về tình trạng sức khỏe tinh trùng, các bệnh lý sinh sản, hãy liên hệ ngay đến số điện thoại miễn cước 1900 866 605 ngay nhé.